Do ilu dni urlopu ma prawo pracownik, który po raz pierwszy podejmuje pracę na podstawie stosunku pracy?
Na podstawie art. 153 § 1 Kodeksu pracy pracownik podejmujący pracę po raz pierwszy, w roku kalendarzowym, w którym podjął pracę, uzyskuje prawo do urlopu z upływem każdego miesiąca pracy, w wymiarze 1/12 wymiaru urlopu przysługującego mu po przepracowaniu roku.
W praktyce będzie to oznaczać 1,66 dnia urlopu po przepracowaniu każdego miesiąca.
Wynik ten bierze się z podziału 20 dni urlopu w skali roku na 12 miesięcy (20 / 12 = 1,66).
Czy liczbę dni urlopu podczas pierwszego roku pracy należy zaokrąglać w górę?
Nie. Pracodawca nie ma takiego obowiązku, choć oczywiście takie działanie nie jest zabronione, gdyż byłoby ono korzystniejsze dla pracownika. Nic nie stoi jednak na przeszkodzie, aby wynik końcowy nie został zaokrąglony w górę, a pracodawca przeliczał go na godziny, a nawet minuty.
Przykładowo, w swoim pierwszym roku pracy pracowniczka pozostawała w zatrudnieniu przez 3 miesiące. Wymiar jej urlopu za ten okres wynosi 4,88 dnia (1,66 x 3 = 4,88). Pracodawca postanowił jednak udzielić jej 5 dni urlopu. Jest to w pełni poprawne i co najważniejsze dozwolone.
Czy niepełny miesiąc pracy podczas pierwszego roku pracy jest zaokrąglany w górę?
Nie. Analogicznie jak w przypadku poprzedniego pytania, pracodawca nie musi tego robić, choć takie działanie byłoby poprawne zgodnie z zasadą dopuszczalności wszystkiego, co korzystniejsze dla pracownika. Pracodawca ma jednak prawo, aby nie zaokrąglać niepełnego miesiąca w górę, do pełnego miesiąca.
Przykładowo, pracownik podczas swojego pierwszego roku pracy był zatrudniony przez 4 miesiące i 8 dni. Oznacza to, że pracodawca musi udzielić urlopu w wymiarze 6,64 dnia urlopu (1,66 x 4 = 6,64). Dopuszczalne byłoby jednak również zaokrąglenie niepełnego miesiąca w górę, a co za tym idzie – udzielenie pracownikowi 9 dni urlopu (1,66 x 5 = 8,3).
Jak liczony jest pierwszy rok pracy?
Pierwszy rok pracy oznacza okres od dnia rozpoczęcia pierwszego zatrudnienia na podstawie stosunku pracy do końca danego roku kalendarzowego. Nie będzie to więc pełny rok rozumiany jako 365 dni. Jest to spowodowane faktem, że 1 dnia następnego roku kalendarzowego taka osoba nabywa prawo do nowej puli 20 dni urlopu (oczywiście przy założeniu zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy), co wynika z art. 153 § 2 Kodeksu pracy.
Co dzieje się z urlopem w sytuacji zmiany pracodawcy w trakcie trwania pierwszego roku pracy?
W takim przypadku okresy zatrudnienia są sumowane, gdyż miesięczny okres zatrudnienia w pierwszym roku pracy nie musi być nieprzerwany. W efekcie prawo do urlopu pracownik nabędzie u tego pracodawcy, u którego upłynie miesięczny okres pracy.
Przykładowo, w swoim pierwszym roku pracy na podstawie umowy o pracę pracowniczka była zatrudniona u dwóch pracodawców:
– od dnia 01.02.2026 r. do dnia 15.06.2026 r. u Pracodawcy nr 1,
– od dnia 12.10.2026 r. do dnia 31.12.2026 r. u Pracodawcy nr 2.
Pracodawca nr 1 ma obowiązek udzielić 6,64 dnia urlopu (4 x 1,66). Pozostałe 15 dni pracy będzie uwzględniane przy obliczaniu prawa do urlopu u następnego pracodawcy. Pracodawca nr 2 natomiast ma obowiązek udzielić 4,98 dnia urlopu (3 x 1,66). Bierzemy pod uwagę 15 dni zatrudnienia u Pracodawcy nr 1 (01.06.2026 r. – 15.06.2026 r.) oraz 2 miesiące i 15 dni zatrudnienia u Pracodawcy nr 2 (12.10.2026 r. – 26.12.2026 r.). Za pozostałe dni zatrudnienia w pierwszym roku pracy (27.12.2026 r. – 31.12.2026 r.) pracowniczka nie nabywa prawa do urlopu.
Czy może się zdarzyć, że dana osoba nie nabędzie prawa do urlopu w pierwszym roku pracy?
Tak. Jeżeli pierwsze zatrudnienie na podstawie stosunku pracy rozpocznie się już po dniu 1 grudnia danego roku kalendarzowego, wówczas pracownik nie nabędzie prawa do urlopu wypoczynkowego za dany rok, z uwagi na brak przepracowania pełnego miesiąca. Należy przy tym pamiętać, że pracodawca ma prawo zadziałać na korzyść takiej osoby, udzielając urlopu za niepełny miesiąc pracy. Warto zaznaczyć, że w takim przypadku pracownik ten nabędzie prawo do 20 dni urlopu w dniu 1 stycznia następnego roku kalendarzowego.
Czy do okresu zatrudnienia, od którego uzależniony jest wymiar urlopu wypoczynkowego, bierze się pod uwagę zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych (np. zlecenie) lub okres prowadzenia działalności gospodarczej?
Tak. Wynika to z nowego brzmienia art. 302(1) Kodeksu pracy. Może się więc okazać, że zainteresowana osoba od razu nabędzie prawo do 26 dni urlopu. Niezbędnym warunkiem w takim przypadku byłoby przedstawienie przez pracownika stosownego zaświadczenia wydanego przez ZUS lub udokumentowanie zatrudnienia w inny sposób (np. podpisane umowy zlecenia, przelewy bankowe z tytułu wykonywanego zlecenia, świadkowie itp.).
Przykładowo, pracowniczka ukończyła studia wyższe (8 lat wliczanych do stażu urlopowego), następnie przez 10 lat prowadziła własną działalność gospodarczą, a po jej zakończeniu została zatrudniona na podstawie umowy o pracę. Okres prowadzenia działalności gospodarczej został udokumentowany przez stosowne zaświadczenie z ZUS. Oznacza to, że pracowniczka od pierwszego dnia obowiązywania umowy o pracę ma prawo do 26 dni urlopu wypoczynkowego.
Michał Podsiedlik – ekspert prawa pracy