Podatnicy realizujący usługi budowlane objęte kontraktem długoterminowym (powyżej 6 miesięcy) rozliczają bezpośrednie koszty podatkowe w sposób szczególny. Powstają one w roku podatkowym, w którym wystąpiły odpowiadające im przychody (art. 15 ust. 4 ustawy CIT). W przypadku usług budowlanych podatnik powinien prowadzić ewidencję rachunkową w sposób pozwalający na przyporządkowanie wydatków do konkretnych usług.

Ponieważ długoterminowe kontrakty budowlane są wyceniane na dzień bilansowy przed ostatecznym wykonaniem usługi, firmy korzystają z metod szacunkowych, by określić przychód i koszt z nim związany. Przy najczęściej stosowanej metodzie kosztowej to faktycznie poniesione wydatki wyznaczają wysokość oszacowanego przychodu rachunkowego.

Przychody podatkowe są określane według kwoty faktycznej, na podstawie wystawionych faktur sprzedaży (powstają w momencie wystawienia faktury lub wykonania usługi - podpisania protokołu zdawczo-odbiorczego). Zatem przychód podatkowy może znacznie różnić się od przychodu rachunkowego.

Przykład

Podatnik realizuje długoterminowy kontrakt budowlany, z którego łączny przychód ma wynieść 100 mln zł. Szacowane łączne koszty mają wynieść 90 mln zł.
Na koniec roku bilansowego/podatkowego wystawiono faktury sprzedaży na kwotę 30 mln zł, poniesiono rzeczywiste koszty bezpośrednie na kwotę 45 mln zł.
Przychód rachunkowy to:
45/90 x 100 = 50 mln zł (według metody kosztowej - zgodnie z art. 34a ustawy o rachunkowości)
Przychód podatkowy to 30 mln zł
Różnica 20 mln jest księgowana na Wn 6 „Rozliczenia międzyokresowe pozostałe” i Ma 7 „Sprzedaż usług”. Będzie ona podstawą do wyliczenia podatku odroczonego (rezerwa).

W takiej sytuacji należy do podatkowych kosztów bezpośrednich dodatkowo zastosować zasadę proporcji, ponieważ nie wszystkie poniesione rachunkowo w danym okresie koszty świadczenia usługi odnoszą się do faktur sprzedaży:

" (...) Wnioskodawca zawiera umowy mające charakter kontraktów długoterminowych rozliczanych przed końcowym odbiorem przez Zamawiającego, etapami według harmonogramu prac. Wynagrodzenie Wnioskodawcy z tytułu wszystkich wykonanych prac na rzecz Zamawiającego ustalone jest w formie ceny ryczałtowej. (...) Spółka wystawia faktury sprzedażowe za okresy miesięczne i dłuższe, które stanowią części ryczałtowego wynagrodzenia kontraktowego na podstawie podpisanego przez Strony Protokołu Przerobowego/zaawansowania robót. W związku z wystawieniem faktur Spółka rozpoznaje przychód podatkowy. Spółka kwalifikuje poszczególne, bezpośrednio związane z konkretnymi przychodami koszty, do kategorii kosztów bezpośrednio związanych z osiągniętymi przychodami. (...) wydatki poniesione w związku z realizacją kontraktu długoterminowego należy rozpoznać jako koszty uzyskania przychodu współmiernie do przychodów, to znaczy proporcjonalnie do osiąganych sukcesywnie przychodów z tytułu realizacji wspomnianego kontraktu długoterminowego"

(interpretacja indywidualna Dyrektora KIS z 5.07.2018 r. Nr 0111-KDIB1-2.4010.199.2018.1.AK). Także interpretacje z 26.04.2019 r. Nr 0111-KDIB2-1.4010.85.2019.1.AR, z 25.07.2019 r. Nr 0114-KDIP2-2.4010.279.2019.1.SJ, z 10.06.2021 r. Nr 0111-KDIB1-2.4010.176.2021.1.MS oraz z 1.08.2023 r. Nr 0111-KDIB1-1.4010.304.2023.2.BS.

Przykład

Spółka wykonuje długoterminową usługę budowlaną z ustalonym wynagrodzeniem ryczałtowym w kwocie 100 mln zł. Koszty budżetowe spółka określiła na poziomie 90 mln zł.

Podstawa prawna:
- Ustawa z dnia 15.02.1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz. U. z 2025 r., poz. 278 z późn. zm.) - zwana ustawą CIT,
- Ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości (jednolity tekst w Dz.U. z 2026 r., poz. 522) - zwana UoR.