Podatnicy niekorzystający z ryczałtu od dochodów spółek - spółki kapitałowe, proste spółki akcyjne, spółki komandytowe i komandytowo-akcyjne oraz spółdzielnie (spełniający warunki wymienione w art. 28j ust. 1 pkt 2-4  ustawy CIT oraz nie wymienieni w art.28k) - mogą skorzystać z możliwości rozliczenia w kosztach podatkowych wydatków inwestycyjnych jeszcze przed zakupem środków trwałych.

Powyższe dotyczy nakładów inwestycyjnych (nabycie lub spłata rat kapitałowych leasingu finansowego) na fabrycznie nowe środki trwałe z grup 3-8 KŚT (z wyłączeniem samochodów osobowych, środków transportu lotniczego, taboru pływającego oraz innych składników majątku służących głównie celom osobistym wspólników lub członkom ich rodzin).

Aby skorzystać z tej możliwości należy utworzyć w kapitale rezerwowym specjalny fundusz na cele inwestycyjne (art. 15 ust. 1hb-he ustawy CIT):

• fundusz ten jest tworzony z zysku osiągniętego za rok poprzedzający rok podatkowy. Środki należy wpłacić (nie później niż w dniu dokonania odpisu) na wyodrębniony wyłącznie w tym celu rachunek rozliczeniowy w banku lub SKOK-u, raportowany w ramach STIR.
• wpłacone środki muszą stanowić dla spółki koszt faktycznie poniesiony, czyli nie mogą pochodzić z pożyczki (kredytu), dotacji, subwencji, dopłat ani innych form wsparcia finansowego.

Przekazane na fundusz środki muszą być wydatkowane na cele inwestycyjne nie później niż w roku następnym, chyba że:

• podatnik złoży do właściwego naczelnika urzędu skarbowego informację o planowanych inwestycjach wskazującą rok wydatkowania środków funduszu na te cele inwestycyjne oraz
• wydatkowanie tych środków nastąpi nie później niż w trzecim roku podatkowym następującym po roku, w którym dokonano tego odpisu, przy czym każdy rok podatkowy z tych 3 lat nie może być dłuższy niż 12 miesięcy.

Przykład
Podatnik utworzył fundusz inwestycyjny w 2024 roku. Rozpoczął inwestycję w środki produkcji, która na dzień 31.12.2025 r. nie została zakończona. Podatnik poinformował naczelnika urzędu skarbowego o procesie inwestycyjnym - może go kontynuować do końca 2027 r.

Jeśli podatnik:

• nie wyda środków funduszu w odpowiednim terminie
• nie spełni warunków ogólnych wymienionych w art. 28j, 

środki te stają się przychodem podatkowym w ostatnim dniu roku podatkowego, w którym wystąpiły powyższe przesłanki (art. 12 ust. 1 pkt 4 c-d oraz art. 12 ust. 1aa ustawy CIT).

Przykład
Podatnik dokonał w dniu 20 lipca 2024 r. odpisu na fundusz inwestycyjny w kwocie 1 mln zł. Do końca 2025 r. wydał z konta funduszu kwotę 0,82 mln zł. Nie zawiadomił naczelnika urzędu skarbowego informacji o planowanych inwestycjach. Kwota 1,8 mln staje się przychodem na dzień 31.12.2025 r.

Jeśli podatnik:

• wyda środki funduszu na cele inne niż inwestycyjne
• dostanie zwrot w jakiejkolwiek formie wydatków inwestycyjnych

środki te stają się przychodem podatkowym (art. 12 ust. 1 pkt 6b ustawy CIT).

Dodatkowym obciążeniem jest konieczność naliczenia i wpłaty odsetek za zwłokę od środków, które zamieniają się w przychód podatkowy. Odsetki są liczone od dnia zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów na fundusz do dnia powstania przychodu podatkowego według stawki obowiązującej w dniu dokonania odpisu. Terminem wpłaty odsetek jest dzień powstania przychodu (art. 12 ust. 1ab ustawy CIT). Kwotę odsetek należy wykazać w zeznaniu rocznym CIT.

Przykład
Podatnik - na podstawie uchwały wspólników - w dniu 31 sierpnia 2024 r. dokonał odpisu i wpłaty środków na fundusz inwestycyjny. Ze środków funduszu zakupił we wrześniu 2024 r. urządzenie produkcyjne za 500 tys. zł. W dniu 10 października 2025 r. otrzymał dofinansowanie do zakupionego urządzenia w kwocie 200 tys. zł. Oznacza to, że w tym dniu powstał u niego przychód podatkowy w kwocie 200 tys. zł. Dodatkowo podatnik musi zapłacić odsetki za zwłokę za okres od 31.08.2024 do 10.10.2025 według stawki, która obowiązywała w dniu 31.08.24, czyli 14,50%.

Jeżeli w roku podatkowym:

• podatnik wydatkował środki pochodzące z funduszu na cele inne niż inwestycyjne, albo
• podatnik nie spełnił warunków ogólnych, o których mowa w art. 28j ust. 1 pkt 2-6, albo
• środki funduszu nie zostały wydatkowane w obowiązującym terminie

- począwszy od roku następnego podatnik traci prawo do zaliczania do kosztów podatkowych odpisów na fundusz przez okres 3 lat podatkowych, nie krócej jednak niż przez okres 36 miesięcy (art. 15 ust. 1hd ustawy CIT).

Według objaśnień podatkowych Ministra Finansów z dnia 21.01.2022 r. „Omyłkowo dokonana wypłata z rachunku funduszu na cele inne niż wskazane powyżej nie powinna skutkować utratą prawa do dalszego dokonywania odpisów na fundusz, o ile jest to obiektywna omyłka, właściwie udokumentowana oraz zostanie niezwłocznie skorygowana poprzez uzupełnienie środków funduszu o omyłkowo wypłaconą kwotę. Ciężar dowodu co do powstania takiej omyłki, która nie ma cech celowego działania, ciąży na podatniku.”

Oczywiście sfinansowanie zakupu środków trwałych z funduszu sprawia, że amortyzacja w tej części nie jest kosztem podatkowym. Dodatkowo nie można do kosztów zaliczyć opłat, prowizji i innych kosztów związanych z prowadzeniem rachunku bankowego funduszu (art. 16 ust. 1 pkt 48 a-b ustawy CIT).

U podatnika VAT czynnego wydatki pokryte środkami z konta funduszu dotyczą kwot netto (podatek naliczony podlegający odliczeniu nie wchodzi w wartość początkową środka trwałego). Jeśli podatnik nie ma prawa odliczenia podatku naliczonego lub jest podatnikiem VAT zwolnionym może sfinansować z konta funduszu również podatek VAT (objaśnienia podatkowe z 21.01.2022 r., odpowiedź MFFiR z 16 sierpnia 2021 r. Nr DD5.054.17.2021 na interpelację poselską nr 24596).

Rozliczanie wydatków na zakup środków trwałych sfinansowanych z konta funduszu inwestycyjnego w kosztach podatkowych nie zmienia zasad ich ujmowania w księgach rachunkowych. „Wykorzystanie funduszu inwestycyjnego poprzez wydatkowanie jego środków na realizację celów inwestycyjnych skutkuje jednoczesnym wzrostem majątku jednostki, pokrytego kapitałem własnym. Uzasadnia to bieżące lub okresowe, nie rzadziej niż na dzień bilansowy, przeniesienie równowartości środków wydatkowanych z rachunku funduszu inwestycyjnego na konto nieprzeznaczonego na inwestycje kapitału rezerwowego

(Wn „kapitał rezerwowy - fundusz na cele inwestycyjne” / Ma „kapitał rezerwowy-pozostały”)”. - objaśnienia podatkowe z 21.01.2022 r.

Kwota odpisów na fundusz stanowi pomoc de minimis. Podatnik informuje właściwego naczelnika urzędu skarbowego o skorzystaniu z pomocy w terminie i na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 30.04.2004 r. o postępowaniu w sprawach dotyczących pomocy publicznej - w terminie 7 dni od dnia udzielenia pomocy, tj. zaliczenia odpisu na fundusz inwestycyjny w koszty uzyskania przychodów.

Podstawa prawna:
- Ustawa z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (jednolity tekst w Dz. U. z 2025 r., poz. 278 z późn. zm.) zwana ustawą CIT
- Objaśnienia podatkowe z dnia 21.01.2022 r. dotyczące zasad rozliczania dla potrzeb podatku dochodowego od osób prawnych środków z funduszu na cele inwestycyjne