Do jakiej wysokości zostanie zwiększona kwota mandatów nakładanych przez inspektorów pracy?
Zgodnie z art. 96 § 1a pkt 1 Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia – w postępowaniu mandatowym, w sprawach, w których oskarżycielem publicznym jest właściwy organ PIP, można nałożyć grzywnę w wysokości do 2 000 zł.
Po zmianach: grzywna będzie nakładana w wysokości do 5 000 zł.
Jak zmieni się wysokość mandatu w sytuacji, w której pracodawca jest ukarany dwukrotnie w ciągu ostatnich dwóch lat?
Na mocy art. 96 § 1b Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia – jeżeli ukarany co najmniej dwukrotnie za wykroczenie przeciwko prawom pracownika określone w Kodeksie pracy popełnia w ciągu dwóch lat od dnia ostatniego ukarania takie wykroczenie, właściwy organ PIP może w postępowaniu mandatowym nałożyć grzywnę w wysokości do 5 000 zł.
Po zmianach: grzywna będzie nakładana w wysokości do 10 000 zł.
Czy zmiana wysokości mandatu dotyczyć będzie tylko wykroczeń, o których mowa w Kodeksie pracy?
Nie. Nowa wysokość mandatu obejmuje również 3 inne sytuacje, w których właściwy organ PIP może nałożyć grzywnę. Dotychczasowa wysokość takiej kary wynosiła do 5 000 zł, a po zmianach górna kwota zostanie podwyższona do 10 000 zł. Dotyczy to:
- Art. 96 § 1ba Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia – jeżeli ukarany co najmniej dwukrotnie za wykroczenie określone w ustawie o zatrudnianiu pracowników tymczasowych popełnia w ciągu dwóch lat od dnia ostatniego ukarania takie wykroczenie.
- Art. 96 § 1bb Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia – jeżeli ukarany co najmniej dwukrotnie za wykroczenie określone w ustawie o minimalnym wynagrodzeniu za pracę popełnia w ciągu dwóch lat od dnia ostatniego ukarania takie wykroczenie.
- Art. 96 § 1bc Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia – jeżeli ukarany co najmniej dwukrotnie za wykroczenie określone w ustawie o ograniczeniu handlu w niedziele i święta oraz w niektóre inne dni popełnia w ciągu dwóch lat od dnia ostatniego ukarania takie wykroczenie.
Jaka będzie nowa wysokość grzywny nakładanej przez sąd karny za wykroczenia przeciwko prawom pracownika?
Za wykroczenia, o których mowa w art. 281 § 1 Kodeksu pracy, m.in.:
- zawarcie umowy cywilnoprawnej w warunkach, w których zgodnie z art. 22 § 1 powinna być zawarta umowa o pracę,
- brak potwierdzenia na piśmie zawartej z pracownikiem umowy o pracę przed dopuszczeniem go do pracy,
- wypowiedzenie lub rozwiązanie z pracownikiem stosunku pracy bez wypowiedzenia, naruszające w sposób rażący przepisy prawa pracy,
- naruszenie przepisów o czasie pracy lub przepisów o uprawnieniach pracowników związanych z rodzicielstwem i zatrudnianiu młodocianych czy też
- brak prowadzenia dokumentacji pracowniczej.
Dotychczasowa wysokość grzywny obejmowała kwotę od 1 000 zł do 30 000 zł.
Po zmianach kara grzywny będzie wynosić od 2 000 zł do 60 000 zł.
Identyczna sytuacja dotyczy wykroczeń z art. 282 § 1 Kodeksu pracy, czyli m.in.:
- brak wypłacenia w ustalonym terminie wynagrodzenia za pracę, jego bezpodstawne obniżenie albo bezpodstawne potrącenie,
- brak udzielenia przysługującego pracownikowi urlopu lub bezpodstawne obniżenie jego wymiaru czy też
- brak wydania pracownikowi w terminie świadectwa pracy.
Także i w tym przypadku kara grzywny wzrośnie i zamiast od 1 000 zł do 30 000 zł będzie wynosić od 2 000 zł do 60 000 zł.
Analogicznie, również w odniesieniu do wykroczeń, które zostały wskazane w art. 283 § 1 Kodeksu pracy, czyli m.in.
- brak przestrzegania przepisów lub zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
- brak zawiadomienia PIP, prokuratora lub innego właściwego organu o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy,
- brak zgłoszenia choroby zawodowej albo podejrzenia o taką chorobę czy też – utrudnianie działalności organu PIP.
Kara grzywny wzrośnie z przedziału od 1 000 zł do 30 000 zł do przedziału od 2 000 zł do 60 000 zł.
A jak zmieni się wysokość grzywny za inne wykroczenia z Kodeksu pracy?
W przypadku dwóch wykroczeń dotychczasowa kara grzywny wynosiła od 1 500 zł do 45 000 zł. Po zmianach wyniesie ona od 3 000 zł do 90 000 zł.
Chodzi tu o sytuacje, w których:
- pracownik, któremu nie potwierdzono na piśmie zawartej umowy o pracę przed dopuszczeniem go do pracy, jest osobą fizyczną, wobec której toczy się egzekucja świadczeń alimentacyjnych lub egzekucja należności budżetu państwa powstałych z tytułu świadczeń wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, a która zalega ze spełnieniem tych świadczeń za okres dłuższy niż 3 miesiące,
- wypłacane jest wynagrodzenie wyższe niż wynikające z zawartej umowy o pracę, bez dokonania potrąceń na zaspokojenie świadczeń alimentacyjnych, pracownikowi będącemu osobą fizyczną wobec której toczy się egzekucja świadczeń alimentacyjnych lub egzekucja należności budżetu państwa powstałych z tytułu świadczeń wypłacanych w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, a która zalega ze spełnieniem tych świadczeń za okres dłuższy niż 3 miesiące.
Jakie nowe wykroczenie pojawi się w przepisach Kodeksu pracy?
Na mocy nowego art. 281 § 1 pkt 1b Kodeksu pracy – wydanie decyzji przez PIP odnośnie do uznania danego rodzaju zatrudnienia za stosunek pracy nie może być podstawą jakiegokolwiek niekorzystnego traktowania pracownika, zwłaszcza nie może stanowić przyczyny uzasadniającej wypowiedzenie stosunku pracy lub jego rozwiązanie bez wypowiedzenia przez pracodawcę.
Naruszenie tej regulacji będzie podlegać karze grzywny od 2 000 zł do 60 000 zł.
W jakim terminie wejdą w życie nowe regulacje prawne?
Nowe przepisy wchodzą w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ich ogłoszenia, czyli w dniu 8 lipca 2026 r.
Michał Podsiedlik – ekspert prawa pracy